Τα πανωτόκια και οι προστάτες των τραπεζών

Α.   Η δημιουργία του προβλήματος

Για μία ακόμη φορά το 1980, οι τράπεζες ζήτησαν και πήραν από την τότε Κυβέρνηση Ράλλη ένα προνόμιο που μεταφράσθηκε σε πρόσθετα κέρδη εκατοντάδων δισεκατομμυρίων σε βάρος των δανειοληπτών και με ζημία της αναπτυξιακής προσπάθειας του τόπου. Το προνόμιο αυτό που έγινε γνωστό σαν «πανωτόκια» το αξιοποίησαν μέχρι το 1998 που το καθεστώς άλλαξε με απόφαση του Αρειου Πάγου.
Κατά πάγια πρακτική, οι τράπεζες υπολογίζουν τόκους στους καταθέτες τους κάθε ημερολογιακό εξάμηνο. Οι τόκοι του εξαμήνου προστίθενται στο υπόλοιπο του λογαριασμού στις 15 ή 30 Ιουνίου και 15 ή 31 Δεκεμβρίου και το άθροισμα γίνεται το νέο υπόλοιπο επί του οποίου θα υπολογισθούν οι τόκοι του επόμενου εξαμήνου. Αντίστοιχα, το ίδιο γινόταν με τους λογαριασμούς των δανείων.
Το 1980, με την απόφαση 289 της Νομισματικής Επιτροπής, δόθηκε στις τράπεζες η δυνατότητα να υπολογίζουν τους τόκους των δανείων κατά διαστήματα και μικρότερα του εξαμήνου ενώ η περίοδος εκτοκισμού των καταθέσεων παρέμεινε εξάμηνη. Ολες οι τράπεζες έσπευσαν να αξιοποιήσουν την ευκαιρία και καθιέρωσαν τον τρίμηνο ανατοκισμό των δανείων ενώ κάποιες από αυτές έκαναν ανατοκισμό και σε ακόμη μικρότερες περιόδους. Ο ανατοκισμός για καθυστερημένες οφειλές από πιστωτικές κάρτες έφθασε να γίνεται κάθε μήνα. Οι τόκοι δύο τριμήνων ενός δανείου είναι μεγαλύτεροι από εκείνους του εξαμήνου γιατί, κατά το δεύτερο τρίμηνο, τοκίζονται και οι τόκοι του πρώτου τριμήνου. Το αποτέλεσμα ήταν η επιβάρυνση των δανειοληπτών που μεταφράστηκε σε κέρδη για τις τράπεζες διότι δεν είχαν καμία αντίστοιχη αύξηση των τόκων που πλήρωναν προς τους καταθέτες.
Σημειώνουμε εδώ την διστακτικότητα των εμπνευστών της απόφασης αυτής που αντικατοπτρίζει η διατύπωση ότι οι «τράπεζες δύνανται να ανατοκίζουν…», κάτι που πιθανολογείται ότι ζήτησαν και πέτυχαν τότε οι τράπεζες από την πολιτική εξουσία.
 
Ιστορικά είναι γνωστό ότι ο ανατοκισμός, δηλαδή ο υπολογισμός τόκου επί τόκου, είχε πάντα καταστροφικά αποτελέσματα και για τον οφειλέτη αλλά και, τελικά, και για τον δανειστή καθώς και την οικονομία και το κοινωνικό σύνολο. Για τον λόγο αυτό, οι νομοθέτες από τα πολύ παλιά χρόνια απαγόρευσαν με νόμους τον ανατοκισμό.
  Ο μεγάλος Ελληνας νομικός Γεώργιος Μπαλής παρατηρεί ότι «ο ανατοκισμός είναι ολέθριος δια τον οφειλέτη, διότι πολλαπλασιάζει ραγδαίως το χρέος, παραλύει το ηθικόν του οφειλέτου, απονεκρώνει τας παραγωγικάς αυτού δυνάμεις και φέρει τούτον εις απόγνωσιν».
Παράλληλα, ο ραγδαίος πολλαπλασιασμός του χρέους λόγω του ανατοκισμού είναι μακροπρόθεσμα ολέθριος και για τον δανειστή διότι:
1.
 Δυσχεραίνει την είσπραξη του χρέους και πολλές φορές την κάνει αδύνατη
2.
 Καταστρέφει οικονομικά τον οφειλέτη και έτσι ο δανειστής τον χάνει από πελάτη
3.
 Καταστρέφει τις παραγωγικές τάξεις της κοινωνίας και ταυτόχρονα καταστρέφονται και οι τράπεζες οι οποίες, κατά κανόνα, ευημερούν μέσα σε μία κοινωνία που και αυτή ευημερεί οικονομικά.

Οι σύγχρονες νομοθεσίες, παρόλο που διέπονται από την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων, απαγορεύουν τον ανατοκισμό και τον επιτρέπουν σε εξαιρετικές περιπτώσεις μόνο και κάτω από προκαθορισμένες διαδικασίες και περιορισμούς, γιατί τον θεωρούν επικίνδυνο για το κοινωνικό σύνολο (Γαλλικός Κώδικας άρθρο 1154, Ιταλικός άρθο 1283, Γερμανικός άρθρα 289, 248, Ελληνικός Α.Κ. άρθρο 296).
Κάτω από τα δεδομένα της σύγχρονης οικονομικής επιστήμης, οι τράπεζες διεθνώς έχουν αντιληφθεί ότι κάθε υπερβολική επιβάρυνση του πελάτη τους μέσω τόκων μακροπρόθεσμα δεν τους ωφελεί γιατί μια τέτοια επιβάρυνση βάζει σε κίνδυνο οικονομικής καταστροφής την πελατεία τους. Αναγνωρίζεται δηλαδή ότι καμία τράπεζα δεν μπορεί να επιβιώσει εάν εξοντωθούν οι πελάτες της.
 
Οι Ελληνικές τράπεζες ακολούθησαν και αυτές αυτή διεθνή λογική και μέχρι το 1980 δεν ανατόκιζαν τις καθυστερημένες οφειλές των πελατών τους αλλά τις επιβάρυναν μόνο με τόκους υπερημερίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ με το άρθρο 296 Α.Κ. δινόταν και προς του έτους 1980 η ευχέρεια στις τράπεζες να ανατοκίζουν κάτω από ορισμένους περιορισμούς τις καθυστερημένες οφειλές των πελατών τους, αυτές δεν έκαναν χρήση αυτής της ευχέρειας.
Δυστυχώς όμως, το 1980 ο Ελληνας νομοθέτης έκανε τη νεκρανάσταση του ανατοκισμού και με την παρ. 6 του άρθρου 8 του ν. 1083/1980 έδωσε νομοθετική εξουσιοδότηση στη Νομισματική Επιτροπή να καταργήσει τους περιορισμούς του ανατοκισμού που έβαζε το άρθρο 296 του Αστικού Κώδικα. Μετά την ψήφιση του νόμου αυτού, εκδόθηκε η απόφαση 289/1980 της Νομισματικής Επιτροπής και έτσι, παρά την επιφανειακή δυνητική διατύπωση, η Πολιτεία ουσιαστικά υποχρέωνε τις τράπεζες, ακόμη και εάν δεν το ήθελαν, να κάνουν ανατοκισμούς και να εφαρμόσουν πρακτικές που, για τελευταία φορά, είχε καταργήσει ο Ιουστινιανός. Αυτό υλοποιήθηκε όχι μόνο γιατί ήταν η κινητήρια πρόθεση του Συνδικάτου των
  Τραπεζών αλλά και γιατί οι Διοικητές των τραπεζών του ευρύτερου δημόσιου τομέα θα διέπρατταν το ποινικό αδίκημα της παράβασης καθήκοντος εάν δεν τηρούσαν την απόφαση αυτή 289/1980 που επέβαλε τον ανατοκισμό κατά περιόδους συχνότερες του εξαμήνου και εξασφάλιζε αυξημένα κέρδη.
Η αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό που ακολούθησε με την επικράτηση του ΠΑΣΟΚ δεν άλλαξε τίποτα στο θέμα του ανατοκισμού, η εφαρμογή του οποίου άρχισε να δημιουργεί προβλήματα στους δανειολήπτες που έγιναν αξεπέραστα για πολλούς από αυτούς κατά την περίοδο 1989-1995 που επικράτησαν πολύ υψηλά επιτόκια τραπεζικού δανεισμού. Οπως ήταν αναμενόμενο αλλά χωρίς να το συνειδητοποιήσουν, μεγάλο πλήγμα άρχισαν να υφίστανται και οι ίδιες τράπεζες που άρχισαν να χάνουν τους μόνιμους πελάτες τους που, όσοι δεν καταστράφηκαν, κατέφυγαν στο Χρηματιστήριο, εξαγοράσθηκαν από ξένους ενώ οι μεγάλη αγορά των μικρομεσαίων έχει συρρικνωθεί σημαντικά.

Για να γίνει κατανοητό το θέμα, παραθέτουμε το παρακάτω παράδειγμα:

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ  ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ  ΔΑΝΕΙΣΜΟΥ

  1. ΤΡΑΠΕΖΑ (τρίμηνος ανατοκισμός πρό ν. 2601/98)
    Εάν κάποιος δανειστεί από τράπεζα Δρχ 1.000.000 και καθυστερήσει να το εξοφλήσει για 12 χρόνια, η τράπεζα θα εισπράξει τελικά με βάση το ισχύον επιτόκιο υπερημερίας 27% και με τρίμηνο ανατοκισμό22.996.324
    2.
     ΤΡΑΠΕΖΑ (εξάμηνος ανατοκισμός μετά  ν. 2601/98)
    Εάν κάποιος δανειστεί από τράπεζα Δρχ 1.000.000 και καθυστερήσει να το εξοφλήσει για 12 χρόνια, η τράπεζα θα εισπράξει τελικά με βάση το ισχύον επιτόκιο υπερημερίας 27% και με εξάμηνο  ανατοκισμό 20.888.184
    3.
      ΤΡΑΠΕΖΑ (ετήσιος ανατοκισμός)
    Εάν κάποιος δανειστεί από τράπεζα Δρχ 1.000.000 και καθυστερήσει να το εξοφλήσει για 12 χρόνια, η τράπεζα θα εισπράξει τελικά με βάση το ισχύον επιτόκιο υπερημερίας 27% και με ετήσιο ανατοκισμό 17.605.349
    4.
      ΤΟΚΟΓΛΥΦΟΣ
    Εάν κάποιος δανειστεί από τοκογλύφο Δρχ 1.000.000 με τόκο 100% και καθυστερήσει να το εξοφλήσει επίσης για 12 χρόνια, τελικά θα πληρώσει 13.000.000
    5.
      ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ
    Εάν κάποιος χρωστάει στο Δημόσιο Δρχ 1.000.000 θα πληρώσει μετά 12 χρόνια βάσει του μέγιστου ορίου προσαύξησης 300% (άρθρ. 22 ν. 2523/1997) 4.000.000

Από το αριθμητικό αυτό παράδειγμα γίνεται προφανές ότι, μεταξύ του παλαιού καθεστώτος του τρίμηνου ανατοκισμού και της νέας ρύθμισης του εξάμηνου, υπάρχει μόνο μία μικρή διαφορά υπέρ των δανειοληπτών. Η διαφορά αυτή δεν είναι αρκετή να εξαλείψει τις καταστρεπτικές συνέπειες του ανατοκισμού σε βάρος των δανειοληπτών αλλά και γενικότερα της εθνικής οικονομίας.

Β.  Η απόφαση του Αρείου Πάγου και η νομοθετική της εξουδετέρωση

Η Ελληνική Δικαιοσύνη αντέδρασε και αυτή και εκδόθηκε η αριθ. 8-1998 απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου η οποία κατέφερε ένα ισχυρό πλήγμα κατά τους αναχρονιστικού αυτού θεσμού. Η δικαστική διαπίστωση ότι κακώς ίσχυσε η απόφαση 289/1908 για 17 χρόνια και ότι νομικά πρέπει να θεωρηθεί ανύπαρκτη και ότι δεν ίσχυσε ποτέ, δημιούργησε ξεσηκωμό των δανειοληπτών για την έντοκη επιστροφή των αθέμιτα εισπραχθέντων.
Δυστυχώς, η Κυβέρνηση Σημίτη με τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας Γιάννο Παπαντωνίου έσπευσαν να προστατεύσουν μόνο τις τράπεζες καί έφεραν στη Βουλή για ψήφιση το άρθρο 12 του ν. 2601/98 με το οποίο προβλέπεται ότι οι δανειολήπτες δεν έχουν το δικαίωμα να διεκδικήσουν και να πάρουν πίσω από τις τράπεζες τα αναδρομικά ποσά των πανωτοκίων. Σαν αντιστάθμισμα για τη ζημία αυτή σε βάρος των δανειοληπτών, δεσμεύτηκε να εκδώσει εγκύκλιο προς τις τράπεζες με οδηγίες να κάνουν ευνοϊκές ρυθμίσεις των καθυστερημένων δανείων με διαγραφές εξωλογιστικών τόκων και ίσως και μέρους των συμβατικών.
  Η εγκύκλιος αυτή βγήκε τον Απρίλιο 1998 αλλά, εκτός ελαχίστων περιπτώσεων, δεν υλοποιήθηκε ποτέ από τις τράπεζες αφού είχε τη μορφή ευχολογίου και δεν ήταν δεσμευτική.
Το τελικό αποτέλεσμα ήταν μία διπλή νίκη για τις τράπεζες. Απαλλάχθηκαν από την υποχρέωση να επιστρέψουν έντοκα τα πανωτόκια στους δικαιούχους, πολλοί από τους οποίους είναι ήδη κατεστραμένοι οικονομικά, αλλά, και το σπουδαιότερο, κατάφεραν να γίνει ο ανατοκισμός ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΣ δια νόμου, για πρώτη φορά μετά από την εποχή που τον είχε καταργήσει ο Ιουστινιανός.
Επειδή η αδικία και η απειλή για την Ελληνική κοινωνία και οικονομία είναι εξαιρετικά μεγάλη, το θέμα δεν τελειώνει εδώ αλλά θα έχει συνέχεια. Ηδη, το άρθρο 12 του ν. 2601/98 κρίθηκε αντισυνταγματικό με γνωμο-δότηση των πανεπιστημιακών καθηγητών Δ. Τσάτσου, Ε. Στεφάνου και Α. Λοβέρδου. Η γνωμοδότηση αυτή κυριολεκτικά άνοιξε τους «ασκούς του Αιόλου» ενώ το όλο θέμα θα αποτελέσει κρίσιμο πολιτικό ζήτημα κατά τις επόμενες βουλευτικές εκλογές.

Γ.   Η λίστα των βουλευτών που ψήφισαν τα πανωτόκια

Τη συζήτηση στη Βουλή για το επίμαχο άρθρο 12 του ν. 2601/98 ακολούθησε ονομαστική ψηφοφορία στην οποία ψήφισαν 244 βουλευτές. Υπέρ του άρθρου τάχθηκαν 138 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, ένας εδήλωσε «παρών» ενώ όλοι οι βουλευτές της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν. Στη συνεδρίαση αυτή απουσίασαν 23 βουλευτές της συμπολίτευσης. Τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ που έδωσαν θετική ψήφο στο άρθρο 12, οι δανειολήπτες τους έχουν καταγράψει και θα τους θυμούνται για πολλά χρόνια. Τα ονόματά τους περιέχονται στον παρακάτω πίνακα. Σε ξεχωριστό πίνακα που ακολουθεί, δίνουμε τα ονόματα των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ που απουσίασαν. Με ανακοινώσεις τους οι οργανώσεις των δανειοληπτών έχουν καλέσει τους πολίτες να δείξουν στους βουλευτές αυτούς την αποδοκιμασία τους για την εξαιρετικά καταστρεπτική ψήφο που έδωσαν στα πανωτόκια, ως εκπρόσωποι του Εθνους.
Αντίθετα, οι δανειολήπτες ξεχωρίζουν και τιμούν τους κυβερνητικούς βουλευτές που αψήφισαν την εντολή για την αυστηρή τήρηση της «κομματικής πειθαρχίας» και ενήργησαν κατά συνείδηση.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ ΠΑΣΟΚ ΠΟΥ ΨΗΦΙΣΑΝ «ΝΑΙ» ΣΤΑ ΠΑΝΩΤΟΚΙΑ
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΕΔΡΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ
Επικρατείας 12 Στεφανής Κω/νος, Παντερμαλής Δημήτριος, Μαντέλης Αναστάσιος
Α΄Αθηνών 19 Παπανδρέου Γεώργιος, Αρσένης Γεράσιμος, Παπαντωνίου Ιωάννης, Οικονόμου Παντελής, Τσούρας Αθανάσιος, Πεπονής Αναστάσιος, Ανουσάκη Ελένη, Ρωμαίος Γεώργιος
Β΄Αθηνών 38 Παπανδρέου Βασιλική, Κακλαμάνης Απόστολος, Γείτονας Κωνσταντίνος, Κατσανέβας Θεόδωρος, Παπαϊωάννου Μιλτιάδης, Κουλούρης Κίμων, Κανελλόπουλος Λάμπρος, Ανωμερίτης Γεώργιος, Χυτήρης Βερυβάκης Ελευθέριος, Χαραλάμπους Ιωάννης
Αιτωλοακαρνανίας 8 Κουρουμπλής Παναγιώτης, Σμυρλής-Λιακατάς Χρήστος, Μπαλτάς Αλέξανδρος, Καρακώστας Ιωάννης 
Αργολίδος 3 Θωμόπουλος Ιωάννης
Αρκαδίας 4 Ρέπππας Δημήτριος, Σπυρόπουλος Ροβέρτος
Αρτης 3 Κολιοπάνος Θεόδωρος, Κοσσυβάκης Δημήτριος
Περιφέρεια Νομού Αττικής 9 Πάγκαλος Θεόδωρος, Βρεττός Κωνσταντίνο, Παπαηλίας Ηλίας, Γιαννάκης Ιωάννης, Φωτιάδης Παναγιώτης
Αχαϊας 9 Φούρας Ανδρέας, Γεωργόπουλος Δημήτριος, Κατσικόπουλος Δημήτριος, Κουτσόγιωργας Δημήτριος, Χρυσανθακόπουλος Αλέξανδρος
Βοιωτίας 4 Αποστολίδης Λουκάς, Ακριβάκης Αλέξανδρος, Κατσιμπάρδης Γεώργιος
Γρεβενών 1 Κωνσταντινίδης Ιωάννης
Δράμας 3 Σαατσόγλου Ανέστης
Δωδεκανήσου 4 Σφυρίου Κοσμάς, Παπανικόλας Βασίλειος
Εβρου 4 Ζουμπουνίδης Νικόλαος
Ευβοίας 6 Καλαμακίδης Ιωάννης, Θεοδώρου Χρήστος, Κεδίκογλου Βασίλειος, Πεπεργιάς Δημήτριος
Ζακύνθου 1 Παπαδάτος Ιωάννης
Ηλείας 5 Γεωργακόπουλος Δημήτριος, Σκουλαρίκης Ιωάννης, Πετραλιάς Αυγερινός-Ρένος
Ημαθίας 4 Χρυσοχοϊδης Μιχαήλ, Γικόνογλου Μόσχος, Χατζηϊωαννίδης Βασίλεις
Ηρακλείου 8 Κουράκης Ιωάννης, Φραγκιαδάκης Εμμανουήλ, Σαρρής Δημήτριος, Αποστολάκης Δημήτριος, Μπαντουβάς Κων/νος
Θεσπρωτίας 2 Παπαδόπουλος Αλέξανδρος
Α΄Θεσσαλονίκης 14 Βενιζέλος Ευάγγελος, Καστανίδης Χαράλαμπος, Παπαθεμελής Στυλιανός-Αγγελος, Ακριτίδης Νικόλαος, Μαγκριώτης Ιωάννης, Γκεσούλης Νικόλαος
Β’ Θεσσαλονίκης 7 Γερανίδης Βασίλειος, Τσιόκας Θεοχάρης
Ιωαννίνων 5 Μαλέσιος Ευάγγελος, Παπούλιας Κάρολος
Καβάλας 4 Τσακλίδης Ιωάννης, Παπαδόπουλος Ηλίας
Καρδίτσης 5 Σαλαγιάννης Νικόλαος, Τσιλίκας Βασίλειος, Σωτηρλής Δημήτριος
Κερκύρας 3 Δρύς Γεώργιος, Κοντομάρης Ευτύχιος
Κεφαλληνίας 1 Καλαφάτης Αλέξανδρος
Κοζάνης 5 Διαμαντοπούλου Αννα, Λωτίδης Λάζαρος, Βλαχόπουλος Ηλίας
Κορινθίας 4 Κοτσώνης Θεόδωρος, Ποττάκης Ιωάννης
Κυκλάδων 3 Παπαζώη Ελισάβετ, Λεβογιάννης Νικόλαος
Λακωνίας 3 Φουντάς Βασίλειος
Λαρίσης 8 Φαρμάκης Νικόλαος, Χατζημιχάλης Φώτιος, Αδαμόπουλος Γεώργιος, Στάθης Θεόδωρος
Λασηθίου 2 Ιωαννίδης Φοίβος, Κόκκίνης Νικόλαος
Λέσβου 3 Παπαδέλλης Φραγκλίνος, Σηφουνάκης Νικόλαος
Λευκάδος 1 Βλασσόπουλος Ευάγγελος
Μαγνησίας 6 Βούλγαρης Αλέξανδρος, Τζανής Λεωνίδας
Μεσσηνίας 6 Μπένος Ιωάννης-Σταύρος, Κατσιλιέρης Πέτρος, Γιαννακόπουλος Ιωάννης
Ξάνθης 3 Σγουρίδης Παναγιώτης, Λαμπαδάρης Νικόλαος
Α’ Πειραιώς 7 Σημίτης Κων/νος, Μπεντενιώτης Εμμανουήλ
Β’ Πειραιώς 8 Λαλιώτης Κων/νος, Νιώτης Γρηγόριος, Διαμαντίδης Ιωάννης, Κρητικός Παναγιώτης, Καψής Ιωάννης, Λάλος Κανέλλος
Πέλλης 5 Πασχελίδης Γεώργιος, Γεωργιάδης Θεόδωρος
Πιερίας 4 Τσερτικίδης Παντελής, Αρσένη Μαρία
Πρεβέζης 2 Ντούσκας Δημήτριος
Ρεθύμνης 2 Λουκάκης  Εμμανουήλ
Ροδόπης 3 Τσετινές Δημήτριος, Γκαλήπ Γκαλήπ
Σερρών 7 Ηλιάδης Νικόλαος, Δαμιανίδης Αλέξανδρος
Τρικάλων 5 Οικονόμου Χρήστος, Μάτης Αθανάσιος
Φθιώτιδος 6 Παπαδήμας Λάμπρος,Στάϊκος Ευάγγελος, Αλαμπάνος Δημήτριος
Φωκίδος 2 Θάνος Δημήτριος
Χαλκιδικής 3 Πάχτας Χρήστος
Χανίων 4 Σκουλάκης Εμμανουήλ, Βαλυράκης Ιωσήφ, Μιχελογιάννης Ιωσήφ
Χίου 2 Κοτσακάς Αντώνιος
ΣΥΝΟΛΟ 138

Παρακάτω, παρατίθενται τα ονόματα των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ που ΔΕΝ ψήφισαν το άρθρο 12

ΒΟΥΛΕΥΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΠΟΥ ΔΕΝ ΨΗΦΙΣΑΝ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 12 Ν. 2601/98
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ
Επικρατείας Μανίκας Στέφανος, Σουλαδάκης Ιωάννης, Παρασκευόπουλος Παρασκευάς
Α΄Αθηνών Αλευράς Αθανάσιος
Β’ Αθηνών Γιαννόπουλος Ευάγγελος, Κατσέλη Νόρα, Χαραλαμπόπουλος Ιωάννης, Τζουμάκας Στέφανος
Αιτωλ/νίας Ροκόφυλλος Χρήστος
Δωδεκανήσου Σκανδαλίδης Κων/νος
Εβρου Κηπουρός Χρήστος (παρών)
Ηλείας Ζαφειρόπουλος Ιωάννης
Ηρακλείου Σταυρακάκης Μηνάς
Α΄Θεσσαλονίκης Τσοχατζόπουλος Απόστολος, Σπυριούνης Κυριάκος
Β’ Θεσσαλονίκης Κίρκος Γεώργιος
Ιωαννίνων Αργύρης Ευάγγελος
Καστοριάς Πετσάλνικος Φίλιππος
Κιλκίς Φλωρίδης Γεώργιος
Μαγνησίας Ζήση Ροδούλα
Α΄Πειραιώς Σουμάκης Σταύρος
Σερρών Ανθόπουλος Ιωάννης
Φλωρίνης Λιάνης Γεώργιος

Από τους βουλευτές που ψήφισαν «ΝΑΙ» στα πανωτόκια, οριμένοι έδειξαν έμπρακτη μεταμέλεια και δραστηριοποιήθηκαν ενεργά στο πλευρό των δανειοληπτών. Για τον λόγο αυτό και σε αναγνώριση των πράξεών των, αξίζει να αναφερθούν:

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ
Β΄Αθηνών Κουλούρης Κίμων
Ευβοίας Κεδίκογλου Βασίλειος
Μεσσηνίας Γιαννακόπουλος Ιωάννης
Α΄Πειραιώς Μπεντενιώτης Εμμανουήλ
Β΄Πειραιώς Κρητικός Παναγιώτης


Δ.
  Το ευρύτερο πρόβλημα της στάσης του βουλευτή στη Βουλή

Η εκτροπή από τη νομιμότητα που επιχειρήθηκε χάριν των συμφερόντων των τραπεζών και σε βάρος του Λαού είναι και προφανής και μεγάλη. Για να μήν μείνει, όμως, καμία αμφιβολία σε κανένα για τις πολιτικές ευθύνες και του ΠΑΣΟΚ και των 138 βουλευτών του που ψήφισαν  «ΝΑΙ» στα πανωτόκια, παραθέτουμε τι ακριβώς προβλέπει το Ελληνικό Σύνταγμα, αφού πρώτα σημειώσουμε ότι, οι περισσότεροι, διαβεβαίωναν τους εκπροσώπους των δανειοληπτών που ήταν συνέχεια στη Βουλή κατά τις παραμονές της ψήφισης της περίφημης τροπολογίας με το άρθρο 12, ότι έβλεπαν την αδικία και θα υποστήριζαν το δίκιο των θυμάτων των τραπεζών. Με την γνωστή κομματική εντολή, όμως, οι ίδιοι αυτοί «εκλεκτοί του Λαού» λίγες ώρες αργότερα στήριζαν το δίκιο του ..θύτη, δηλαδή των τραπεζών, και καθιέρωναν πλέον τον υποχρεωτικό ανατοκισμό για το μέλλον.
 Το άρθ. 59 ορίζει ότι «πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους, οι βουλευτές δίνουν στη Βουλή και σε δημόσια συνεδρίαση τον ακόλουθο όρκο: «Ορκίζομαι στο όνομα της Αγίας και Ομοούσιας και Αδιαίρετης Τριάδας να είμαι πιστός στην Πατρίδα και το δημοκρατικό πολίτευμα, να υπακούω στο Σύνταγμα και τους νόμους και να εκπληρώνω ευσυνέιδητα τα καθήκοντά μου».
 Οι βουλευτές αντιπροσωπεύουν το Εθνος  (άρθ. 51, παρ.1)
 Οι βουλευτές έχουν απεριόριστο το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση (άρθ. 60)
 Ο βουλευτής δεν καταδιώκεται ούτε εξετάζεται με οποιονδήποτε τρόπο για γνώμη ή ψήφο που έδωσε κατά την άσκηση των βουλευτικών καθηκόντων (άρθ. 61)
 Η ελεύθερη και ανόθευτη εκδήλωση της λαϊκής θέλησης, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, τελεί υπό την εγγύηση όλων των λειτουργών της Πολιτείας, που έχουν υποχρέωση να τη διασφαλίζουν σε κάθε περίπτωση. (άρθ. 52)
 Θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία (άρθ. 1, παρ.2)
 Ολες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Εθνούς και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα. (άρθ. 1, παρ.2)

Από τον απλό πολίτη, γίνεται πολύ εύκολα αντιληπτό ότι:
 Εντολέας των βουλευτών είναι το Εθνος και όχι το κόμμα το οποίο, όχι μόνο δεν έχει απολύτως κανένα δικαίωμα αλλά απαγορεύεται να απειλεί κυρώσεις και διαγραφές βουλευτών εφόσον ψηφίσουν διαφορετικά από τη διατεταγμένη κομματική γραμμή.
 Τα κόμματα που θέτουν ζήτημα κομματικής πειθαρχίας, παραβιάζουν ευθέως την υποχρέωσή τους για τη διασφάλιση της ελεύθερης και ανόθευτης εκδήλωσης της λαϊκής κυριαρχίας που εκφράζεται μέσω των βουλευτών
 Οι βουλευτές έχουν ορκιστεί υπακοή στο Σύνταγμα. Ψήφος όχι κατά συνείδηση αλλά καθ’ υπαγόρευση ή κατ’ εξαναγκασμό αποτελεί παραβίαση του όρκου.
 Τα κόμματα παραβιάζουν ευθέως το Σύνταγμα όταν εξετάζουν, καταδιώκουν και διαγράφουν τους βουλευτές τους για γνώμη ή ψήφο που έδωσαν κατά παρέκκλιση των κομματικών εντολών.